بۆچی جیهان لە قەیرانی خانووبەرەی چین دەترسێت؟

کەرتی خانووبەرەی پڕ لە گێژاوی چین لەم مانگەدا گورزێکی نوێی لێکەوتەوە، کاتێک وەبەرهێنەران وازیان لە پێدانی پارەی خانووبەرە هێنا بۆ یەکەکانی پڕۆژە تەواونەکراوەکان.

ئەو بایکۆتە لە کاتێکدا بوو کە زۆرێک لە گەشەپێدەران لە خەباتدان بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ قەرزە کەڵەکەبووەکان و ترسیان هەیە کە قەیرانەکە بۆ باقی ئابوورییەکانی چین و جیهانیش بڵاوبێتەوە.

کەرتی خانووبەرە بەشداری چارەکێک لە بەرهەمی ناوخۆیی دەکات

کەرتی خانووبەرە و کەرتە هاوپەیمانەکانی تا چارەکێک لە بەرهەمی ناوخۆیی چین بەشداری دەکەن.

ئەم کەرتە دوای چاکسازییەکانی بازاڕ لە ساڵی ١٩٩٨دا دەستی پێکرد، بووژانەوەیەکی بەرچاو لە کەرتی بیناسازیدا ڕوویدا بەهۆی خواستی چینی ناوەڕاستی گەشەسەندووەوە، کە کەرتی خانووبەرە وەک وەبەرهێنانێکی گرنگی خێزانیی و نیشاندەرێکی پێگەی کۆمەڵایەتی دەبینی.

بووژانەوەکە بەهۆی دەستڕاگەیشتن بە قەرز بە ئاسانی بوو، چونکە بانکەکان ئامادەبوون هەر بڕە پارەیەک قەرز بدەن بە گەشەپێدەران و کڕیاران بە هەمان شێوە.

بەپێی راپۆرتێکی ANZ Research لەم مانگەدا، گرێبەستی خانووبەرە نزیکەی 20%ی سەرجەم قەرزە نەدراوەکان لە سەرانسەری سیستەمی بانکی چین پێکدەهێنێت.

زۆرێک لە پێشکەوتنەکان پشت بە “پێش فرۆشتن” دەبەستن، کە کڕیاران پێش دەستپێکردنی بیناسازی قەرزی خانووبەرە لەسەر یەکەکانی پڕۆژەکان دەدەن.

بلومبێرگ نیوز بڵاویکردەوە، خانووە تەواونەکراوەکان لە چین ڕووبەرەکەیان ٢٢٥ ملیۆن مەتر سێجایە.

گەشەپێدەرانی قەرزدار

لەگەڵ گەشەسەندنی گەشەپێدەرانی خانووبەرە، نرخی خانووەکانیش بەرزبووەتەوە. ئەمەش حکومەتی نیگەران کردووە، کە بە پلەی یەکەم نیگەرانە لەو مەترسیانەی کە گەشەپێدەران دروستی دەکەن کە بارگرانی قەرزیان لەسەرە.

ساڵی رابردوو هەڵمەتێکی ئەمنی دەستیپێکرد، لە کاتێکدا بانکی ناوەندی زۆرترین رێژەی قەرزی خانووبەرەی دیاریکرد کە هێشتا دەبوو بدرێت لە بەرامبەر کۆی قەرزی بانکەکان، لە هەوڵێکدا بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکان لەسەر تەواوی سیستەمی دارایی.

ئەم هەنگاوە سەرچاوەی بودجەی بۆ ئەو گەشەپێدەرانە کەمکردەوە کە پێشتر لەگەڵ قەرزەکانیاندا کێشەیان هەبوو.

ئەم بابەتە شەپۆلێکی نەدانی قەرزەکانی لێکەوتەوە، بەتایبەتی لەلایەن گەورەترین کۆمپانیای گەشەپێدانی چینییەوە بەناوی ئێڤەرگراند کە خەریکە لە قەرزەکانیدا دەخنکێت کە بڕەکەی زیاتر لە 300 ملیار دۆلارە.

جگە لە سەرکوتکردنی ڕێکخراوەیی، کۆمپانیاکانی خانووبەرەی چین تووشی قەیرانی Covid بوون، چونکە نادڵنیایی ئابووری وایکردووە زۆرێک لە وەبەرهێنەرانی ئەگەری بچنەوە سەر پلانەکانی کڕینی خانووەکانیان.

کاردانەوەی بریکاری خانووبەرە

دابەزینی کۆمپانیای ئێڤەرگراند لە مانگی ئەیلولی ساڵی ڕابردوودا ناڕەزایی کڕیاران و بەڵێندەرانی لە بارەگای سەرەکییەکەی لە شاری شنژن بەدوای خۆیدا هێنا.

وە مانگی حوزەیرانی ساڵی ڕابردوو فۆرمێکی نوێی ناڕەزایەتی سەریهەڵدا: بایکۆتی پارەی خانووبەرە. ئەو کەسانەی کە یەکەیان لەسەر پڕۆژە تەواونەکراوەکان کڕیوە ڕایانگەیاندووە کە واز لە هەر پارەدانێک دێنن تا ئەو کاتەی دەست بە بیناسازی دەکرێتەوە.

لە ماوەی مانگێکدا، پارێزگاکە فراوانتر بووبوو بۆ ئەوەی کڕیارانی خانوو لە زیاتر لە ٣٠٠ پڕۆژەدا لە ٥٠ شار لە سەرانسەری چین بگرێتەوە.

زۆرێک لە پڕۆژە تەواونەکراوەکان لە پارێزگای هێنان چڕکرانەوە، کە ناڕەزایەتی بەرفراوان لە وەڵامی ساختەکارییەکانی بانکەکانی گوندەکاندا سەریهەڵدا و سەرکوت کران.

قەرزدەرەکانی چین هەفتەی ڕابردوو ڕایانگەیاند کە گرێبەستە خانووبەرە زیانلێکەوتووەکان کەمتر لە 0.01%ی خانووبەرەی نیشتەجێبوونی نەدراو پێکدەهێنن، بەڵام شیکاران ئاماژە بەوە دەکەن کە نیگەرانییەکان پەیوەندییان بە قەبارەی ئەگەری پارێزگاکەوە هەیە.

telegram

By ubnt